رئیس مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی گفت: در مکتب اهلبیت(ع)، دعا نه فرار از واقعیت، بلکه «سلاح مؤمن» و «مُهرههای ارتباط با خدا» است. اسلام در تنگناهای معیشتی، بر «مواسات» (همدردی عملی) تأکید دارد. سفارش به «قرض الحسنه»، «ایثار» و «اطعام» در آیات و روایات فراوان است.
حجتالاسلام و المسلمین احمد اولیایی، رئیس مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی و عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، با اشاره به نقش معارف دینی در تقویت روح امید، آرامش و مسئولیتپذیری در جامعه اظهار داشت: معارف دینی با نگاه توحیدی خود، نگاه انسان را از حصرِ مادی به افقِ معنوی باز میکند. قرآن کریم میفرماید: «أَلَا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ» (رعد، ۲۸). این آرامش، نه به معنای نادیده گرفتن مشکلات، بلکه به معنای یافتن لنگرگاهِ محکم در باطنِ هستی است. صبرِ فعال در آموزههای دینی به معنای توقف نیست؛ بلکه صبر مجاهدانه یعنی ادامه مسیر با آگاهی از پاداش الهی و باور به این که «إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا» (شرح، ۶). مقاومت باید در زندگی روزمره انسان بیاید تا بتواند امید و مسئولیتپذیری را در هر شرایطی حفظ کند.
وی در خصوص توصیههای اسلامی در روزگار سختی و فشار معیشتی گفت: اسلام در تنگناهای معیشتی، بر «مواسات» (همدردی عملی) تأکید دارد. سفارش به «قرض الحسنه»، «ایثار» و «اطعام» در آیات و روایات فراوان است. حفظ حرمت انسانها در کمکرسانی، با تأکید بر پنهانکاری صدقه («إِن تُخْفُوهَا وَتُؤْتُوهَا الْفُقَرَاءَ فَهُوَ خَیْرٌ لَّکُمْ»، بقره ۲۷۱) و پرهیز از منتگذاری، پیوندهای خانوادگی را با توصیه به صلهرحم و تقویت همدلی در بستگان، مستحکم میکند.
رئیس مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی، با اشاره به نقش دین در تقویت سرمایه اجتماعی و اعتماد متقابل، خاطرنشان کرد: دین با محوریت «اخوّت ایمانی» («إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَهٌ»، حجرات ۱۰)، شبکهای از اعتماد را شکل میدهد که فراتر از منافع مادی است. فریضه «امر به معروف و نهی از منکر»، «تکافل اجتماعی» (مانند زکات و خمس) و «حُسن ظن» به برادران دینی، سرمایهٔ اجتماعی را افزایش میدهد. احساس مسئولیت جمعی نیز در نهجالبلاغه خطبه سه از امام علی(ع) به زیبایی ترسیم شده: «… مَا أَخَذَ اللَّهُ عَلَی الْعُلَمَاءِ أَلَّا یُقَارُّوا عَلَی کِظَّهِ ظَالِمٍ وَ لَا سَغَبِ مَظْلُومٍ…» (خدا از عالمان پیمان گرفته که بر سیری ستمگر و گرسنگی ستمدیده خاموش ننشینند). این روحیه، جامعه را برای عبور همبسته از دشواریها توانمند میکند.
اولیایی در ادامه، درباره آموزههای دعا و نیایش در دوران سختی و نگرانی تصریح کرد: در مکتب اهلبیت(ع)، دعا نه فرار از واقعیت، بلکه «سلاح مؤمن» و «مُهرههای ارتباط با خدا»ست. دعای چهارده صحیفه که رهبری شهید هم سفارش کردند خیلی کارگشاست. دعای ۲۷ صحیفه سجادیه نیز برای مرزداران خیلی مهم است در این ایام.
وی با اشاره به سیره پیامبر اکرم(ص) و اهلبیت(ع) در مواجهه با دورههای دشوار اقتصادی و اجتماعی گفت: سیرۀ نبوی در سالهای محاصره اقتصادی شعبابیطالب، سرشار از مدارا و همراهی است. پیامبر(ص) با وجود تحریم و گرسنگی، نه تنها از همراهیان دست نکشید، بلکه با اخلاق خویش، امید را زنده نگه داشت. امام علی(ع) در نامه به مالک اشتر، مهربانی با مردم را حتی در زمان تنگدستی سفارش میکند. امام سجاد(ع) در شبهای قحطی، نانی را که برای روزهخواری آماده بود، به همسایه گرسنه میبخشید. این الگوها نشان میدهد که «بخشش در سختی» و «همراهی بیچشمداشت»، والاترین امیدآفرینی عملی است.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و هنر، درباره تقویت روح امید و انگیزه در نسل جوان اظهار داشت: دین به جوانان نگاه «سرمایهای» دارد و آنان را «صاحبان ارادهای قوی» میداند. آیۀ «إِنَّ اللَّهَ لَا یُغَیِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّی یُغَیِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ» (رعد، ۱۱)، زمینهساز روحیه خودباوری و تغییرگری است. روایات نیز بر «شبابِ مؤمن» تأکید دارند. معارف دینی با نفی یأس (که از گناهان کبیره شمرده شده) و تأکید بر «فَاسْتَبِقُوا الْخَیْرَاتِ» (سبقت در نیکیها)، نشاط و تکاپوی هدفمند را تغذیه میکنند. همچنین وعدههای قرآنی به یاری الهی در پی صبر، اعتماد به آینده را در دل جوانان زنده میسازد.
وی در پایان، نقش مساجد، روحانیون و هیئتهای مذهبی را در تقویت همبستگی اجتماعی و کاهش فشارهای روانی اینگونه ارزیابی کرد و گفت: این نهادها، «پناهگاههای مؤمنانه» در طوفانهای روحیاند. مسجد به عنوان «خانه خدا»، فضایی برای «خلوت با معبود» و «همدلی با همنوعان» است. روحانیون با حضور در میدان، ضمن مشاورههای دینی و اخلاقی، باید «دردشناس» و «امیدبخش» باشند. هیئتهای مذهبی با تقویت شبکۀ حمایتی (مانند کمکهای مؤمنانه، اطعام و سرکشی از بیماران)، همبستگی را عینی میکنند. تجربهٔ مواسات در هیئتها و جلسات دعا، نشان میدهد که «دستهایی که با هم دعا میکنند، در زندگی نیز به کمک هم میشتابند». این نقش، اگر با زبانِ مهربان و عملِ صادق همراه شود، میتواند بسیاری از فشارهای روانی را به فرصتی برای تقویت «سرمایهٔ معنوی» تبدیل کند.
نظر شما